1391/5/4 چهارشنبه
فیلم سینمایی جستجو


جستجو

1361 


کارگردان        : امیر نادری

تهیه کننده       : صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

فیلمنامه          : امیر نادری

فیلمبردار         : بهرام مولائی

16 میلیمتری، سیاه و سفید

 

*  در طول ماههای شکل گیری جمهوری اسلامی ایران، عده ای مفقود الاثر شدند. این فیلم جستجوئی است در این زمینه از طریق گفتگو با دوستان و خانواده گمشدگان.

**  امیر نادری بعد از تجربه‌ی ناموفق ساخت ایران، مستند بلند جستجو را عرضه می‌کند که موضوعش تفحصی است از طریق گفتگو با دوستان، افراد خانواده و همکاران مفقود‌الاثرهای طول مبارزات انقلاب اسلامی ...

فیلم نخستین بار در آذر 1359 در بخش مسابقه ی جشنواره ی سه قاره (نانت) و بعداً در اردیبهشت 1360 در جشنواره‌ی کن 1981 به نمایش در‌می‌آید و اگرچه در جشنواره‌های یاد شده  مورد توجه قرار می‌گیرد، اما نمایشش در ایران بازتاب مثبتی ندارد.

***  در طول انقلاب، بسیاری ناپدید شدند در روزنامه‌ها، هر روز دهها آگهی «گمشده» به چشم می‌خورد، و عده بی‌شماری، چشم انتظار عزیزان گمشده خود هستند. در جریان کشتار رژیم در زمان انقلاب، شهدای بی‌نام و نشان فراوانی بودند که جسدهایشان بی‌آن که بستگانشان بدانند در بهشت زهرا دفن شد ، به دریاچه‌ی قم ریخته شد، یا در لابلای زباله‌ها پوسید. بسیاری از آن گمشده‌ها در میان این شهدای گمنام بودند.

      اگر این فیلم امضای امیر نادری را نداشت و اگر نادری چند فیلم ارزشمند و ماندنی ــ همچون تنگنا ــ در پرونده نداشت، می‌شد از جستجو، آسان گذشت. اما نام نادری، درنگ و تأمل می‌طلبد. تأملی که در پایان، تأسف برمی‌انگیزد. برخلاف گزارش‌های تصویری آبکی و سهل الوصولی که درباره‌ی انقلاب ساخته شد ... جستجو روایتی متفاوت از انقلاب است که به موضوعی کمتر مورد توجه، از دیدگاهی تازه نظر می‌کند. علاوه بر آن که نادری موضوعی بکر را انتخاب کرده، منابع او برای استناد بخشیدن به جستجویش، کافی و در خور موضوع است. اما همه این‌ها، در پرداخت به هرز رفته است. ایراد مهم و اصلی فیلم، این است که بیش از اندازه کش آمده، و موضوع و مواردی که حداکثر می‌توانسته دستمایه‌ی یک فیلم خوب نیم ساعتی باشد، تا 100 دقیقه کش آمده که حاصلش، جز ملال و تکرار نیست. مدام تصویر طولانی آدم های ساکت که به دوربین زل زده‌اند، مدام تصویر طولانی آدم‌هایی که در خرابه‌ها و گورستان‌ها جستجو می‌کنند، و مدام تصویرهای طولانی و تکراری دیگر، که از حیث آرایش صحنه به فیلم‌های بیضایی می‌مانند و از جهت درازا، به فیلمهای شهید ثالث. به علاوه، آن سمبل‌سازی آغاز فیلم، از فیلم‌سازی مانند نادری، دور از انتظار است: که یعنی ایجاز در نمایش اختناق و ظلم و اعتراض و انقلاب، بیشتر به کار آماتورهای تازه کار می‌آید. به ویژه وقتی می‌بینیم نادری با زیبایی در همین فیلم با نمایش مغازه های بسته و بازارهای خلوت و گذاشتن صدای گلوله هایی از دور بر آن، روزهای اعتصاب و انقلاب را تداعی می‌کند، آن‌گاه ضعف‌های فیلم بیشتر خودنمایی می‌کند. نادری پس از تنگسیر (و در لحظه هایی از همین فیلم) به دلایلی که جای بحثش در اینجا نیست، لحن عوض کرد و شیوه‌ای دیگر پیش گرفت که به رغم آشنایی زمینه‌ها و گنجیدنشان در همان فضای آشنای آثار نادری، صمیمیت و اصالت فیلم های گذشته او را ندارد. انتظار و مرثیه در این رده قرار دارند و جستجو، ادامه‌ی این چرخش نادری است.
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
نظر
بيشتر
نسخه قابل چاپ